خواندن حمد و سوره در نماز جماعت

رساله توضیح المسائل نماز

[مأموم باید غیر از حمد و سوره همه چیز نماز را خودش بخواند]

مسأله 1461 مأموم باید غیر از حمد و سوره همه چیز نماز را خودش بخواند (1)، ولی اگر رکعت اول یا دوم او رکعت سوم یا چهارم امام باشد، باید حمد و سوره را بخواند (2).

 (1) (مکارم:) و حمد و سوره در صورتی از او ساقط است که در رکعت اوّل و دوّم با امام نماز بخواند، امّا اگر در رکعت سوّم و چهارم در حال قیام امام، اقتدا کند باید حمد و سوره را خودش بخواند.

(2) (زنجانی:) باید حمد را بخواند.

[ اگر مأموم در رکعت اول و دوم نماز صبح و مغرب]

مسأله 1462 اگر مأموم در رکعت اول و دوم نماز صبح و مغرب و عشا صدای حمد و سوره امام را بشنود، اگر چه کلمات را تشخیص ندهد، باید (1) حمد و سوره را نخواند و اگر صدای امام را نشنود، مستحب است حمد و سوره بخواند ولی باید آهسته بخواند (2) و چنانچه سهواً بلند بخواند اشکال ندارد.

(1) (گلپایگانی، صافی:) احتیاط واجب آن است که.. (بهجت:) باید بنا بر احتیاط..

(2) (صافی:) ولی احتیاط این است که به نیّت جزئیت نخواند، بلکه به قصد قربت مطلقه بخواند..

(مکارم:) مسأله اگر مأموم صدای قرائت امام را در نمازهای صبح و مغرب و عشا بشنود، باید حمد و سوره را ترک کند و اگر صدای امام را نشنود، جایز است حمد و سوره را بخواند ولی باید آهسته بخواند، امّا در نمازهای ظهر و عصر احتیاط واجب آن است که همیشه حمد و سوره را ترک نماید، امّا ذکر گفتن به طور آهسته جایز، بلکه مستحب است.

[اگر مأموم بعضی از کلمات حمد و سوره امام را بشنود]

مسأله 1463 اگر مأموم بعضی از کلمات حمد و سوره امام (1) را بشنود، احتیاط واجب آن است که حمد و سوره را نخواند (2).

(1) (مکارم:) یا صدای همهمه او را بشنود، احتیاط واجب ترک حمد و سوره است.

(2) (سیستانی:) می تواند آن مقداری را که نمی شنود بخواند.

(بهجت:) باید بنا بر احتیاط همان قدر از حمد و سوره را نخواند.

[ اگر مأموم سهواً حمد و سوره بخواند]

مسأله 1464 اگر مأموم سهواً حمد و سوره بخواند، یا خیال کند صدایی را که می شنود صدای امام نیست و حمد و سوره بخواند و بعد بفهمد صدای امام بوده، نمازش صحیح است.

این مسأله، در رساله آیت اللّه بهجت نیست

[ اگر شک کند که صدای امام را می شنود یا نه]

مسأله 1465 اگر شک کند که صدای امام را می شنود یا نه، یا صدایی بشنود و نداند صدای امام است یا صدای کس دیگر، می تواند حمد و سوره بخواند (1).

این مسأله، در رساله آیت اللّه بهجت نیست

(1) (اراکی:) احتیاط مستحب آن است که حمد و سوره نخواند.

(گلپایگانی، فاضل، صافی:) می تواند به قصد قربت مطلقه حمد و سوره بخواند.

(مکارم:) مسأله هر گاه شک کند صدای امام است یا صدای کسی دیگر، بنا بر احتیاط حمد و سوره را نخواند.

[مأموم باید در رکعت اول و دوم نماز ظهر و عصر حمد و سوره نخواند]

مسأله 1466 مأموم باید در رکعت اول (1) و دوم نماز ظهر و عصر حمد و سوره نخواند و مستحب است به جای آن ذکر بگوید.

(1) (فاضل:) احتیاط واجب آن است که مأموم در رکعت اوّل..

(مکارم:) رجوع کنید به ذیل مسأله 1462.

(اراکی، گلپایگانی، بهجت، صافی:) مسأله مکروه است که مأموم در رکعت اوّل و دوّم نماز ظهر و عصر حمد و سوره بخواند و مستحب است به جای آن ذکر بگوید.

(خوئی، تبریزی، سیستانی، زنجانی:) مسأله مأموم در رکعت اوّل و دوّم نماز ظهر و عصر، (سیستانی: بنا بر احتیاط) نباید حمد و سوره را بخواند و مستحب است به جای آن ذکر بگوید.

  • توضیح المسائل مراجع مطابق با فتاوای سیزده نفر از مراجع معظم تقلید/ متن اصلی از رساله امام خمینی و مُحشی حضرات آیات: سیستانی، صافی گلپایگانی، مکارم شیرازی، نوری همدانی، شبیری زنجانی، بهجت،فاضل،  اراکی، خویی، گلپایگانی، تبریزی.

مطابق نظر آیت الله خامنه ای

مطابق نظر آیت الله خامنه ای

س 565: اگر مأموم در نماز جماعت ظهر و عصر حمد و سوره را برای تمرکز ذهن قرائت کند با اینکه بر او واجب نیست، نماز او چه حکمی دارد؟
ج: در نمازى که باید آهسته خوانده شود، مثل نماز ظهر و عصر، قرائت براى او جایز نیست حتى اگر براى تمرکز ذهن باشد. اجوبه الاستفتائات.

 


  
نویسنده : محمدکاظم حمیدی ; ساعت ۱٠:۳۱ ‎ق.ظ روز یکشنبه ۸ امرداد ،۱۳٩٦
تگ ها :

برخی از خصوصیات نمازهای مستحبی

تمام شرایط نمازهای واجب از جمله پاک بودن بدن و لباس، غصبی نبودن آن‌ها، وضو و در صورت لزوم غسل و دیگر شرایط نماز واجب، در نمازهای مستحبی هم باید رعایت شود.

پس نماز مستحبی بدون وضو یا با لباس نجس، مثل نماز واجب، باطل است.

انسان می‌تواند در حال توانایی و اختیار هم نماز مستحبی را نشسته بخواند. البته در این صورت ثواب و ارزش آن نصف نماز در حالت ایستاده است؛ پس اگر کسی بخواهد به ثواب کامل برسد باید دو برابر نماز بخواند تا ثواب کامل را درک کرده باشد. مثلاً نافله نماز صبح دو رکعت است که اگر کسی بخواهد نشسته بخواند و ثواب کامل هم به او برسد، می‌تواند دو تا دو رکعتی در حالت نشسته بخواند، و البته می‌تواند به همان دو رکعت نشسته هم با نصف ثواب اکتفا کند.

 

برخی احکام نمازهای مستحبی

1. تمام نمازهای مستحبی به صورت دو رکعتی خوانده می شوند، مگر نماز وتر در نافله شب، که یک رکعت است، و نماز اعرابی، که به صورت یک دو رکعتی و دو چهار رکعتی خوانده می شود. (العروه الوثقی، ج 2، ص 111، م 6)

2. در نمازهای مستحبی غیراز چند نماز، خواندن سوره واجب نیست. (العروه الوثقی، ج 2، ص 111، م 7)

3. شکستن نمازهای مستحبی حتی از روی اختیار جایز است. (العروه الوثقی، ج 2، ص 111، م 7)

4. زیاد کردن رکن (مانند رکوع) از روی سهو نمازهای مستحبی را باطل نمی کند.

نمازهای مستحبی را می توان در حال ایستاده، نشسته، خوابیده، موقع راه رفتن و... بجا آورد که در این صورت برای رکوع و سجده می توان با سر اشاره کرد، البته باید رو به قبله بودن در حد امکان رعایت شود

5. در نماز مستحب شک میان رکعت اول و دوم، نماز را باطل نمی کند و نمازگزار می توان بنا بر هر کدام بگذارد.

6. نمازهای نافله را می شود نشسته خواند، ولی بهتر است که دو رکعت نماز نافله نشسته را یک رکعت حساب کند.

7. نافله ظهر و عصر را در سفر نباید خواند، ولی نافله عشاء را به این نیّت که شاید مطلوب باشد می تواند به جا آورد.

8. برای نمازهای واجب، بهتر است انسان به مسجد برود، ولی درباره نوافل چنین دستوری نیست.

9. انجام کم و زیاد کردن سهوی در نمازهای مستحبی سجده سهو ندارد.

10. اگر نماز مستحبی را کسی در وقتش نتوانست بخواند قضای آن را می تواند انجام دهد.

11. نماز مستحبی را می شود در حال راه رفتن و سواری خواند و اگر انسان در این دو حال، نماز مستحبی بخواند لازم نیست رو به قبله باشد.

12. نمازهای مستحبی را می توان در حال ایستاده، نشسته، خوابیده، موقع راه رفتن و... بجا آورد که در این صورت برای رکوع و سجده می توان با سر اشاره کرد، البته باید رو به قبله بودن در حد امکان رعایت شود.

13. در نماز مستحبی، آرامش بدن شرط نیست و اگر سهواً رکنی اضافه یا کم شود باطل نمی شود.

14. نماز مستحبی را می شود نذر کرد، که بعد می توان آن را در حالت نشسته و یا ایستاده و در حال راه رفتن به جا آورد، اما از ابتدا نمی تواند نذر کند که نماز مستحبی را مثلاً نشسته به جا خواهم آورد. امام می فرماید: «این گونه نذر کردن محل اشکال است».

طبق حدیث، خداوند به فرشتگان مباهات کرده و می فرماید: «به بنده‌ام بنگرید چیزی را که بر او واجب نکرده ام قضا می کند». (بحار الانوار، ج 87، ص 202)

و در ادامه این بحث یک پرسش و دو پاسخ را در این مورد مطرح می کنیم:

سوال: در نمازهای مستحبی که می‌توان در حال حرکت خواند، رعایت پوشش برای خانم ها و رعایت جهت قبله، رکوع، سجود و قنوت چگونه است؟

آیة الله خامنه ای(دام ظلّه):

لازم است. بلی در حال سیر قبله شرط نیست.

(استفتائات موجود در واحد پاسخ به سوالات جامعة الزهراء قم)

 

آیة الله فاضل لنکرانی(ره):

باید تمام شرایط نماز واجب رعایت شود مگر آنچه که دلیل خاص داریم که رعایت آن لازم نیست مثل جهت قبله.

(استفتائات موجود در واحد پاسخ به سوالات جامعة الزهراء قم)

فرآوری: آمنه اسفندیاری 

بخش احکام اسلامی تبیان

 


 

منابع:

سایت ستاد اقامه نماز (مطلبی از حجت الاسلام مرتضی کیوانی)

استفتائات موجود در واحد پاسخ به سوالات جامعة الزهراء قم

سایت اسک دین

  
نویسنده : محمدکاظم حمیدی ; ساعت ۱٠:۳۸ ‎ق.ظ روز سه‌شنبه ٢٧ تیر ،۱۳٩٦
تگ ها :

خواندن نماز بدون سوره اخلاص چه حکمی دارد؟

در تقسیم کلی نماز به دو قسم واجب و مستحب تقسیم می شود:

 

نمازهای واجب به سه حالت اختیار، اضطرار و عجله تقسیم می شوند که حکم هر یک عبارت است از:

 

اول: حالت اختیار

 

 در رکعت اول و دوم نمازهاى واجب یومیه، انسان باید اول حمد و بعد از آن یک سوره تمام بخواند[1].

 

بنابر این لازم نیست که حتما سوره اخلاص را بخواند گرچه در بعضی از موارد رجحان دارد. توضیح اینکه خواندن سوره اخلاص بعد از سوره حمد به طور تعیین واجب نیست اگر چه مستحب است که در تمام نمازها در رکعت اول، سوره «إنا أنزلناه» و در رکعت دوم، سوره «قل هو اللَّه احد» (اخلاص) خوانده شود و مکروه است انسان در تمام نمازهاى یک شبانه روز سوره «قل هو اللَّه احد» را نخواند[2].

 

دوم: حالت اضطرار

 

اگر وقت نماز تنگ باشد، یا انسان ناچار شود که سوره را نخواند، مثلًا بترسد که اگر سوره را بخواند دزد یا درنده، یا چیز دیگرى به او صدمه بزند، نباید سوره را بخواند.

 

سوم: حالت عجله

 

 اگر در کارى عجله داشته باشد مى‏تواند سوره را نخواند[3].

 

نمازهای مستحب

 

در نماز مستحبى حتی اگر نماز به واسطه نذر کردن واجب شده باشد، خواندن سوره آن لازم نیست.[4]

 

 

[1] توضیح المسائل(المحشى للإمام الخمینی)، ج 1، ص 543، مسأله 978.

[2] توضیح المسائل (المحشى للإمام الخمینی)، ج 1، ص 560، مسأله 1018 و 1019.

[3] توضیح المسائل (المحشى للإمام الخمینی)، ج 1، ص 544، مسأله 979.

[4] توضیح المسائل (المحشى للإمام الخمینی)، ج 1، ص 547، مسأله 986.

  
نویسنده : محمدکاظم حمیدی ; ساعت ۱٠:۳۱ ‎ق.ظ روز سه‌شنبه ٢٧ تیر ،۱۳٩٦
تگ ها :

حایل بین زن و مرد نمازگزار

 

 مساله912 ـاگر میان مرد و زن دیوار یا پرده یا چیز دیگرى باشد که یکدیگر را نبینند یا بین آنها ده ذراع که تقریباً 5 متر است فاصله باشد نمازشان صحیح است.

  

مسأله 913 ـ اگر زن در طبقه دوّم نماز بخواند گرچه جلوتر یا مساوى مرد باشد نمازش صحیح است حتّى اگر ارتفاع کمتر از 10 ذراع یعنى کمتر از پنج متر باشد.

  
نویسنده : محمدکاظم حمیدی ; ساعت ۱۱:۱٦ ‎ب.ظ روز جمعه ۱۳ شهریور ،۱۳٩٤
تگ ها :

اگر مرد پشت سر زن نمازگزار، شروع به خواندن نماز کند

فتوای آیت الله بهجت 

196. اگر زنى مشغول نماز خواندن باشدو مردى بیاید عقب‏تر از آن زن شروع به نماز خواندن بکند حکم نماز مرد و نماز زن چیست؟

ج. نماز مرد مکروه است.

  
نویسنده : محمدکاظم حمیدی ; ساعت ۱۱:۱٠ ‎ب.ظ روز جمعه ۱۳ شهریور ،۱۳٩٤
تگ ها :

خانم ها کمی عقب تر از آقایان نماز بخوانند

در نماز به فتوای خیلی از مراجع لازم است که خانم ها کمی عقب تر از آقایان بایستند.فکر نمی کنم فلسفه این حکم نیازی به توضیح داشته باشد. معمولا این مسئله در حرم امامان وهمچنین زیارتگاه ها بیشتر پیش می آید که خانم ها وآقایان کنار هم نماز می خوانند ومتاسفانه این مسئله رعایت نمی شود.

آیا در نماز لازم است که زن عقب تر از مرد بایستد؟

حضرت ایت الله خامنه ای: اگر بین زن و مرد مقدارى (حداقل به اندازه یک وجب) فاصله باشد، جلوتر بودن زن یا هم ردیف بودن او با مرد اشکال ندارد و نمازشان صحیح مى‏ باشد.[1]

حضرت ایت الله مکارم شیرازی: باید در نماز، زن عقب تر از مرد بایستد و جاى سجده او از جاى سجده مرد کمى عقب تر باشد و الاّ نماز باطل است در این حکم محرم و غیر محرم تفاوتى ندارند، ولى اگر میان مرد و زن دیوار یا پرده و مانند آن باشد، یا به اندازه ده ذراع (تقریباً 5 متر) فاصله باشد اشکال ندارد.[2]

حضرت ایت الله سیستانی: باید ـ بنابر احتیاط لازم ـ زن عقب تر از مرد بایستد ، اقلاً به مقدارى که جاى سجده او برابر جاى دو زانوى مرد در حال سجده باشد.
اگر زن برابر مرد یا جلوتر بایستد و با هم وارد نماز شوند ـ بنابر احتیاط واجب ـ باید نماز را دوباره بخوانند . و همچنین است اگر یکى زودتر از دیگرى به نماز بایستد.
اگر بین مرد و زن که برابر هم ایستاده‏اند یا زن جلوتر ایستاده و نماز مى‏خوانند ، دیوار یا پرده یا چیز دیگرى باشد که یکدیگر را نبینند ، یا آنکه فاصله بیش از ده ذراع باشد ، نماز هر دو صحیح است.[3]

حضرت ایت الله بهجت: اصل مسأله از باب کراهت است و اگر بین آن حدود 5 متر فاصله باشد، کراهت کم یا برداشته مى ‏شود.[4]

 

پی نوشت:

1:برگرفته از سایت حضرت ایت الله خامنه ای(پرسش های متداول)

2:برگرفته از سایت حضرت ایت الله مکارم شیرازی(توضیح المسائل)

3برگرفته از سایت حضرت ایت الله سیستانی(توضیح المسائل)

4:برگرفته از سایت حضرت ایت الله بهجت(استفتائات)

  
نویسنده : محمدکاظم حمیدی ; ساعت ۱۱:٠٦ ‎ب.ظ روز جمعه ۱۳ شهریور ،۱۳٩٤
تگ ها :

ذکر الله اکبر وسمع الله لمن حمده

ذکرهای ‹‹الله اکبر›› و ‹‹سمع الله لمن حمده›› بعد از رکوع نماز و همین طور ذکرهای ‹‹الله اکبر›› و ‹‹استغفرالله ربی و اتوب الیه›› بعد از سجده نماز مستحب است و نگفتن آنها هم اشکالی ندارد. و اگر فقط یکی از آنها را نیز بگویید اشکال ندارد.
ذکرهای واجب و مستحب نماز، اگر به نیت ورود (ذکر نماز) گفته شود، باید در حال سکون بدن باشند (به استثنای ذکر بحول اللّه و قوته اقوم و اقعد) و اگر ذکرهای مستحبی را کسی بخواهد در حال حرکت بگوید، می‏تواند در آنها نیّت مطلق ذکر و ثواب نماید؛ زیرا گفتن هر گونه ذکری در هر کجای نماز به نیّت ثواب اشکال ندارد. بنابراین اگر اذکار را به نیت ذکر مطلق در حال حرکت بگویید نماز اشکال ندارد.اما اگرعمدا و از روی اگاهی به مسله انهارا به قصد ذکری که در نماز وارد شده بعنی از طرف شرع دستور داده اند در حال حرکت بگوِِِِینداشکال دارد و باید نماز را دو باره بخوانند ولی اگر سهوا یا بخاطر ندانستن مسله بوده نمازیکه خوانده صحیح است

  
نویسنده : محمدکاظم حمیدی ; ساعت ٩:٤٧ ‎ق.ظ روز سه‌شنبه ۱٠ شهریور ،۱۳٩٤
تگ ها :

بچه ها درصف اول نمازجماعت

اگر در صف جماعت بچه نابالغ ممیز که خوب و بد را می فهمد باشد در صورتی که علم به باطل بودن نماز او نداشته باشید، اقتدا اشکال ندارد. و اگر خیلی کوچک است که خوب و بد را نمی فهمد اگر فاصله کسی که پهلوی او می ایستد با مأموم بعدی بیشتر از یک قدم معمولی نباشد، اقتدا و جماعت صحیح است.

  
نویسنده : محمدکاظم حمیدی ; ساعت ٩:٢٦ ‎ق.ظ روز سه‌شنبه ۱٠ شهریور ،۱۳٩٤
تگ ها :

← صفحه بعد